Ουμπέρτο Έκο: Μου φτάνει που ξέρω να διαβάζω, γιατί έτσι μαθαίνω αυτά που δεν ξέρω, ενώ όταν γράφεις, γράφεις μόνο αυτά που ξέρεις ήδη.

εκο

Ο Ουμπέρτο Έκο γεννήθηκε το 1932 στην Αλεσάντρια του Πεδεμοντιου της Ιταλίας. Μολονότι αρχικά παρακολούθησε σπουδές Νομικής, εγκατέλειψε αυτό τον τομέα για να ακολουθήσει σπουδές Μεσαιωνικής Φιλοσοφίας και Λογοτεχνίας. Από το 1962 ως το τέλος του 1970 ο Έκο ανέπτυξε τη δική του θεωρία στη Σημειολογία. Το 1965 εξελέγη καθηγητής Οπτικών Επικοινωνιών στη Φλωρεντία και το 1966 καθηγητής της Σημειολογίας στο Μιλάνο. Το 1971 το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια του προσέφερε τη θέση του τακτικού καθηγητή της Σημειολογίας και το 1974 ο Έκο οργάνωσε τον Διεθνή Σύνδεσμο Σημειολογικών Μελετών. Από το 1975 είχε την έδρα του Καθηγητή Σημειωτικής στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, ενώ από το 1988 ήταν πρόεδρος του Διεθνούς Κέντρου Μελετών Σημειωτικής στο Πανεπιστήμιο του Σαν Μαρίνο. Τα υπέροχα μυθοπλαστικά έργα του είναι ξακουστά για την παιχνιδιάρικη χρήση της γλώσσας και των συμβόλων, την εκπληκτική σειρά από αναφορές και παραπομπές, και την έξυπνη χρήση του παζλ και των αφηγηματικών εφευρέσεων. Τα οξυδερκή δοκίμιά του για τη σύγχρονη κουλτούρα είναι γεμάτα με την ευχάριστη αίσθηση του χιούμορ και της ειρωνείας, καθώς και με τις σκέψεις του για σημειωτική, την ερμηνεία και την αισθητική που έχουν καθιερώσει τη φήμη του ως ένας από τους σημαντικότερους στοχαστές της ακαδημαϊκής κοινότητας.

Το Όνομα του Ρόδου

Βρισκόμαστε στο έτος 1327.
Οι Φραγκισκανοί μιας πλούσιας μονής στην Ιταλία θεωρούνται ύποπτοι για αιρετικές τάσεις.
Ο Αδελφός William του Μπάσκερβιλ φτάνει για να ερευνήσει το θέμα.
Όταν η λεπτή αποστολή του ξαφνικά επισκιάστηκε από επτά περίεργες θανάτους, ο αδελφός William μετατρέπεται σε ντετέκτιβ.
Τα εργαλεία του είναι η λογική του Αριστοτέλη, η θεολογία του Θωμά Ακινάτη, οι εμπειρικές γνώσεις του Ρότζερ Μπέικον – όλα ακονισμένα με σαρδόνιο χιούμορ διάθεση και μια άγρια περιέργεια.
Μαζεύει αποδείξεις και τεκμήρια, αποκρυπτογραφεί τα μυστικά σύμβολα και τους κωδικούς γρίφους των χειρόγραφων, και σκάβει μέσα στον απόκοσμο λαβύρινθο της μονής, όπου “Τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα συμβαίνουν τη νύχτα.”

Το Εκκρεμές του Φουκώ
Το μυθιστόρημα είναι γεμάτo απόκρυφες αναφορές στην Καμπάλα.
Ο τίτλος του βιβλίου αναφέρεται στο πραγματικό εκκρεμές που σχεδιάστηκε από τον Γάλλο φυσικό Léon Foucault για να αποδείξει την περιστροφή της Γης, η οποία έχει συμβολική σημασία στο πλαίσιο του μυθιστορήματος.
Το βιβλίο εξελίσσεται από την αρχή της δεκαετίας του εβδομήντα ως το 1984 ανάμεσα σ’ένα εκδοτικό οίκο του Μιλάνου και σ’ένα μουσείο των Παρισίων όπου εκτίθεται το Εκκρεμές του Φουκώ, ενώ μεσολαβεί μια αμελητέα παρένθεση μερικών χρόνων στη Βραζιλία.
Εξελίσσεται μεταξύ 1344 και 2000 μέσα από το σχέδιο των Ναϊτών και των Ροδόσταυρων για την κατάκτηση του κόσμου.
Εξελίσσεται μεταξύ 1943 και 1945 σ’ένα χωριουδάκι μεταξύ Λανγκ και Μομφεράτου.
Εξελίσσεται από το 2ο μ.Χ. αιώνα μέχρι τις μέρες μας μέσω της ιστορίας της ερμητικής γνώσης.
Εξελίσσεται στη διάρκεια της νύχτας της 23ης Ιουνίου 1984 στο Ίδρυμα Τεχνών και Επιτηδευμάτων των Παρισίων, αρχικά στη βάση του περισκοπίου κι έπειτα στη σκοπιά του αγάλματος της Ελευθερίας.
Εξελίσσεται τη νύχτα μεταξύ 26ης και27ης Ιουνίου του ίδιου έτους στο παλιό εξοχικό σπίτι του Τζιάκοπο Μπέλμπο, του πρωταγωνιστή, ο οποίος το κληρονόμησε από το θείο του Κάρλο, ενώ ο Πιμ, ο πρωταγωνιστής, διηγείται τα γεγονότα με τη χρονολογική σειρά που αναφέραμε.
Εν περιλήψει: τρεις επιμελητές εκδόσεων στο Μιλάνο, αφού συναναστράφηκαν επι μακρόν συγγραφείς που εκδίδουν τα βιβλία τους “ιδίοις αναλώμασιν” και οι οποίοι εντρυφούν σε απόκρυφες επιστήμες, μυστικές εταιρείες και κοσμικές συνωμοσίες,αποφασίζουν, εντελώς ανεύθυνα, να επινοήσουν ένα Σχέδιο.
Κάποιος όμως τους παίρνει στα σοβαρά.
Ενορχηστρώνοντας αυτούς και άλλος χαρακτήρες σε μια πολυεπίπεδη σημειωτική περιπέτεια ο Eco δημιούργησε ένα υπέροχο έργο διανοητικής ψυχαγωγίας.

Μπαουντολίνo, μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ψυχογιός, 2012
Κατασκευάζοντας τον ЭХΘРΟ · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ψυχογιός, 2012.

Η μυστηριώδης φλόγα της βασίλισσας Λοάνα· μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ψυχογιός, 2012.
Το νησί της προηγούμενης ημέρας · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ψυχογιός, 2012. –
Εξομολογήσεις ενός νέου μυθιστοριογράφου , · μετάφραση Γιώργος Λαμπράκος. – Αθήνα : Εκδόσεις Πατάκη, 2011. –
Το κοιμητήριο της Πράγας μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ψυχογιός, 2011

Φύλλο μηδέν · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ψυχογιός, 2015. .
Το εκκρεμές του Φουκώ · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ψυχογιός, 2011.
Το όνομα του ρόδου · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ψυχογιός, 2011. –
Η ομορφιά της λίστας · μετάφραση Δήμητρα Δότση, Ανταίος Χρυσοστομίδης. – Αθήνα : Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010.
Από το δέντρο στον λαβύρινθο : Ιστορικές μελέτες για το σημείο και την ερμηνεία · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2008.

Αναμνήσεις επί χάρτου : Κείμενα για τη βιβλιοφιλία / Ουμπέρτο Έκο · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – 1η έκδ. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2007. –

Με το βήμα του κάβουρα : Θερμοί πόλεμοι και λαϊκισμός των ΜΜΕ · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. . – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2006. –
Επιμύθιο στο Όνομα του ρόδου · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2005

Η βόμβα και ο στρατηγός · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη · εικονογράφηση Eugenio Carmi. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2004.

Οι νάνοι του Γκνου / Umberto Eco · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη · εικονογράφηση Eugenio Carmi. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2004.

Οι τρεις κοσμοναύτες · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη · εικονογράφηση Eugenio Carmi. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2004.

Ιστορία της ομορφιάς · επιμέλεια Ουμπέρτο Έκο, Ανταίος Χρυσοστομίδης · μετάφραση Δήμητρα Δότση, Χρίστος Ρομποτής. – – Αθήνα : Εκδόσεις Καστανιώτη, 2004.
Εμπειρίες μετάφρασης : Λέγοντας σχεδόν το ίδιο · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2003. –

Περί λογοτεχνίας · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2002

Πώς να διαψεύσετε μια διάψευση και άλλες οδηγίες χρήσεως · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Γνώση, 2001.
Μεταξύ ψεύδους και ειρωνείας · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 2000.

Πρώτο ελάχιστο ημερολόγιο · μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 1999. –

Ο Καντ και ο ορνιθόρυγχος · μετάφραση Άννα Παπασταύρου. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 1999.

Συνομιλίες για το τέλος του χρόνου / Ουμπέρτο Έκο, Ζαν – Κλοντ Καριέρ, Ζαν Ντελιμό, κ.ά. · μετάφραση Ελένη Αστερίου. – Αθήνα : Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη, 1999. –

Η σημειολογία στην καθημερινή ζωή · μετάφραση Αντώνης Τσοπάνογλου. – Θεσσαλονίκη : Μαλλιάρης Παιδεία, 1999. –
Η αναζήτηση της τέλειας γλώσσας : Στην ευρωπαϊκή παιδεία · επιμέλεια Έφη Καλλιφατίδη · μετάφραση Άννα Παπασταύρου · επιμέλεια σειράς Jacques Le Goff. – 4η έκδ. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 1998. –
Πέντε ηθικά κείμενα · μετάφραση Άννα Παπασταύρου · επιμέλεια Μαρία Αποστολοπούλου. – Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 1997.

Έξι περιπλανήσεις στο δάσος της αφήγησης / Ουμπέρτο Έκο · μετάφραση Αναστασία Παπακωνσταντίνου. -Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, 1996.

Η Αποκάλυψη του Ιωάννη : Παλίμψηστο στο Beato της Liébana · μετάφραση Θόδωρος Ιωαννίδης. – Θεσσαλονίκη : Παρατηρητής, 1995

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Μωρίς Ντυβερζέ – Η εξέλιξη των πολιτικών συστημάτων και θεσμών

Ο Μωρίς Ντυβερζέ γεννήθηκε στην πόλη Angoulême της Γαλλίας. Άρχισε την πολιτική δράση του ως μέλος της νεολαίας του φασιστικού αντισημιτικού Parti Populaire Français του πρώην στελέχους του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος Jacques Doriot. Ξεκίνησε την καριέρα του ως νομικός στο Πανεπιστήμιο του Μπορντώ, αλλά σύντομα στράφηκε στην Πολιτική Επιστήμη. Η πρώτη δημοσίευση του ήταν το άρθρο “The Constitutions of France” (1944), όπου εξηγούσε ότι το γαλλικό σύνταγμα του 1940 δημιούργησε μια «ντε φάκτο κυβέρνηση». Στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής άλλαξε άποψη και συνδέθηκε με την αντιφασιστική αντίσταση. Το 1948 ίδρυσε στο Μπορντώ ένα από τα πρώτα τμήματα Πολιτικής Επιστήμης της χώρας. Μελέτησε την εξέλιξη των πολιτικών συστημάτων και των θεσμών που λειτουργούν στις διάφορες χώρες του κόσμου. Προτίμησε την εμπειρική συγκριτική μέθοδο αντί της φιλοσοφικής συλλογιστικής. Ως ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης και μέλος του Εθνικού Ιδρύματος Πολιτικής Επιστήμης έγραψε κι εξέδωσε πολυάριθμα βιβλία και άρθρα που δημοσιεύθηκαν σε εφημερίδες όπως η Corriere della Sera, η La Repubblica, η El País, και ιδιαίτερα η Le Monde
To 1946 διεύρυνε τη θεματολογία του κι έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη σχέση εκλογικών και κομματικών συστημάτων. Το ενδιαφέρον του αυτό γίνεται σαφές στην σημαντικότερη ως τότε δημοσίευσή του “The Political Parties” (1951) που μεταφράστηκε σε αρκετές γλώσσες. Στην αρχή μιλά για τους δύο βασικούς τύπων κομμάτων που κυριαρχούσαν, δηλαδή το «κόμμα ελίτ (στελεχών)» και το «κόμμα μαζών». Τα πρώτα θέτουν σε πρώτο πλάνο την ποιότητα των μελών τους και σε δεύτερο πλάνο τον αριθμό τους. Στηρίζονται σε εθνικούς και τοπικούς ηγέτες που μπορούν να ασκήσουν επιρροή στους ψηφοφόρους. Έχουν ευέλικτες και χαλαρές δομές οργάνωσης και γενικά δεν διαθέτουν πειθαρχία και διαρθρωμένο πολιτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης καθώς οι κομματικοί παράγοντες είναι ελεύθεροι να δρουν κατά βούληση. Η χρηματοδότησή τους επιτυγχάνεται μέσω χορηγών και καθώς η δύναμή τους πηγάζει από τους εκλεγμένους εκπροσώπους τους στους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς τα κόμματα αυτά είναι κοινοβουλευτικής προέλευσης και εξαρτώνται από την φήμη και την υποστήριξη των ευεργετών τους. Αντιθέτως, τα κόμματα μαζών διαθέτουν την ασφάλεια μιας καλά οργανωμένης δομής σε μορφή πυραμίδας με επάλληλα ιεραρχικά διαρθρωμένα επίπεδα. Τα κομματικά μέλη ταυτίζονται περισσότερο με την πολιτική ιδεολογία του κόμματος παρά με τον ηγέτη του. Αυτό σημαίνει ότι η αφοσίωση των μελών στο κόμμα είναι αφαιρετική και όχι σχέση εξάρτησης με πρόσωπα. Οι αποφάσεις τους στηρίζονται στην συμμετοχή κάθε μέλους τους στις διαδικασίες και τις δραστηριότητες. Η χρηματοδότηση του κόμματος μαζών γίνεται με την οικονομική συνδρομή των μελών κάτι που τα ωθεί στην συνεχή προσπάθεια για την προσέλκυση και ένταξη νέων μελών στην οργάνωση. Αυτά τα κόμματα αναπτύχθηκαν παράλληλα με τους αγώνες για τη δημοκρατία και την καθολική ψηφοφορία. Τα κόμματα στελεχών μόνο σποραδικά αναπτύσσουν πολιτική δράση, κυρίως στις προεκλογικές περιόδους. Όμως αυτό το μειονέκτημά τους σε σχέση με τα κόμματα μαζών, τα κόμματα στελεχών προσπάθησαν να το εξαλείψουν με την μεταβολή των οργανωτικών δομών τους στην κατεύθυνση της πιο έντονης και συνεχούς πολιτικής πειθαρχίας και δράσης.
Ο Ντυβερζέ διαμόρφωσε μια θεωρία που ονομάστηκε «Νόμος του Ντυβερζέ» (ορθότερα «Τάση») που έλεγε ότι υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στο απολύτως πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα και τη διαμόρφωση ενός δικομματικού πολιτικού συστήματος. Στη συνέχεια διατύπωσε τρεις κοινωνιολογικούς νόμους (η υπόθεση του Ντυβερζέ» : (1) το πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα ενός γύρου ευνοεί ένα δικομματικό σύστημα, (2) το σύστημα αναλογικής αντιπροσώπευσης ευνοεί ένα πολυκομματικό σύστημα και (3) το πλειοψηφικό σύστημα σε δύο γύρους ένα πολυκομματικό σύστημα, με τάση σχηματισμού συνασπισμών».
Μελετώντας το πολιτικό σύστημα της πατρίδας του επινόησε τον όρο «Ημι-προεδρικό σύστημα», δηλαδή το πολίτευμα στο οποίο ο Πρόεδρος εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία των πολιτών. Άσκησε κριτική στην 4η Δημοκρατία λόγω των υπερβολικών εξουσιών των κομμάτων και υποστήριζε ότι χρειαζόταν μια ισχυρή εκτελεστική εξουσία. Όταν εγκαθιδρύθηκε η 5η Δημοκρατία υπογράμμισε την συντηρητικότητα της νέας δομής καθώς έβλεπε πως είχε την τάση να δημιουργεί μια ισχυρή εκτελεστική εξουσία αλλά με την οικοδόμηση της Ντεγκωλικής κυριαρχίας έμπαινε ανάχωμα στην εναλλαγή μεγάλων συνασπισμών στην εξουσία και το πολιτικό σύστημα εμπόδιζε την έγκριση ή απόρριψη της προεδρικής πολιτικής. Φοβόταν ότι υπό τη νέα συνταγματική τάξη η Γαλλία θα μετατρεπόταν σε «Ρεπουμπλικανική μοναρχία» και ο πρόεδρος-μονάρχης θα εκλεγόταν από το πολιτικό κέντρο. Το «ημι-προεδρικό σύστημα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 1970-1980 ίσχυε σε πέντε ακόμα κράτη της Ευρώπης: Φινλανδία, Αυστρία, Ιρλανδία, Ισλανδία και Πορτογαλία. Υπάρχουν 3 τύποι «ημι-προεδρικών συστημάτων». Στην πρώτη περίπτωση ο Πρόεδρος είναι σχεδόν (Γαλλία παντοδύναμος, στην δεύτερη είναι συμβολική φιγούρα (Αυστρία, Ιρλανδία, Ισλανδία) και στην τρίτη μοιράζεται την εξουσία του με το κοινοβούλιο (Πορτογαλία, Φινλανδία και Γερμανία της περιόδου 1919-1933). Τέσσερις παράγοντες συντελούν στη διαμόρφωση του τύπου: το περιεχόμενο του συνταγματικού χάρτη, η παράδοση και η συγκυρία, η σύνθεση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και η θέση του προέδρου σε σχέση με την πλειοψηφία. Όσον αφορά την ελληνική περίπτωση θεωρούσε ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε την πρόθεση καθιέρωσης της «ημι-προεδρικής δημοκρατίας» αλλά η σημαντική μείωση της εκλογικής δύναμης της Νέας Δημοκρατίας στις βουλευτικές εκλογές του 1977 του έκοψε το δρόμο.
Το 1955 ο Ντυβερζέ δημοσίευσε το έργο του “The Political Role of Women”. Επρόκειτο για την πρώτη συμπεριφοριστική, πολυεθνική σύγκριση της εκλογικής συμμετοχής των γυναικών με χρήση εκλογικών δεδομένων και ερευνητικών στοιχείων και ευρημάτων. Η μελέτη του ανέλυε το μοντέλα της ψήφου των γυναικών, τις γυναικείες υποψηφιότητες και τον γυναικείο ακτιβισμό σε 4 χώρες κατά τη διάρκεια του πρώτου μισού του 20ου αιώνα. Τα ευρήματά του έδειχναν οι γυναίκες ψήφιζαν σε ένα βαθμό λιγότερο συχνά από τους άνδρες και σχετικά πιο συντηρητικές στη ψήφο τους. Είναι σημαντικό να τονίζουμε ότι ο Ντυβερζέ τοποθετούσε τα ευρήματά του στα πλαίσια των πολλαπλών ιστορικών διαδικασιών που διαμόρφωσαν τις δραστηριότητες των γυναικών. Παρ’ όλες τις μεταβολές των ιστορικών πλαισίων η προσέγγιση του Ντυβερζέ άντεξε, όχι τα ευρήματά του τα οποία είχαν επηρεαστεί από την επίδραση των πολιτικών συστημάτων και άλλων παραγόντων όπως π.χ. ο οικονομικός.
Από το 1989 ως το 1994 ήταν ευρωβουλευτής του Κόμματος των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. Το 1981 εξελέγη μέλος της Σέρβικης Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών. Πέθανε σε ηλικία 97 ετών στις 16 Δεκεμβρίου 2014.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ MAURICE DUVERGER

• Les partis politiques (1951) Duverger, M. (1951) Les partis politiques. 2. e´d. rev. et mise à` jour. ed. Paris: A. Colin.
• La participation des femmes à la vie politique (1955)
• Les finances publiques (1956)
• The French Political System (1958)
• Méthodes de la science politique (1959)
• De la dictature (1961)
• Méthodes des Sciences sociales (1961)
• Introduction à la politique (1964)
• Sociologie politique (1966)
• The Idea of Politics: the Uses of Power in Society (1966)
• La démocratie sans les peuples (1967)
• Political Parties: Their Organization and Activity in the Modern State (1969)
• Institutions politiques et Droit constitutionnel (1970)
• Janus: les deux faces de l’Occident (1972)
• Party Politics and Pressure Groups (1972)
• The Study of Politics (1972)
• Sociologie de la politique (1973)
• La monarchie républicaine (1974)
• Modern Democracies: Economic Power Versus Political Power (1974)
• L’autre côté des choses (1977)

• A New Political System Model: Semi-Presidential Government (1980)
• Les orangers du lac Balaton (1980)
• La République des Citoyens (1982)
• Duverger, M. (1984) ‘Which is the Best Electoral System?’, in A. Lijphart and B. Grofman (eds.) Choosing an Electoral System: Issues and Alternatives, New York: Praeger, 31–39.
• Duverger, M. (1986) ‘Duverger’s Law: Forty Years Later’, in B. Grofman and A. Lijphart (eds.) Electoral Laws and Their Political Consequences, New York: Agathon Press, 69–84
• La Cohabitation des Français (1987)
• Europe des Hommes: Une Métamorphose Inachevée (1994)
• L’Europe dans tous ses États (1995)
• Μέθοδοι κοινωνικών επιστήμων ΙΙ (Έκδοση Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών)
• Ο Ιανός και το διπλό πρόσωπο της Δύσης (Εκδ. Ράππα)
• Εισαγωγή στην Πολιτική (1985, Εκδ. Παπαζήσης)
• Συλλογικο «Ιστορία των σύγχρονων πολιτικών θεσμών της Ευρώπης: Προσεγγίσεις στην ιστορική πορεία της φιλελεύθερης δημοκρατίας» (1999, Θεσσαλονίκη : University Studio Press,. Επιμ. Γιώργος Αναστασιάδης)
Κριτικές που αφορούν το έργο του Ντυβερζέ:
• Wildavsky Aaron B. (1968) «A Methodological Critique of Duverger’s Political Parties», στο Robert A. Dahl, Deane E. Neubauer (eds) Readings in Modern Political Analysis, Englewood Cliffs, NJ.

Το Πορτραίτο φιλοτέχνησε ο Θανάσης Τσακίρης
Δρ. ΠΜΣ «Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία»
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθήνας
http://tsakiris.snn.gr
http://tsakthan.blogspot.com

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Αδαμαντία Πόλλις (1923-2015) Η αγωνίστρια ελληνο-αμερικανίδα διανοούμενη

ADAMANTIA POLLIS (1923-2015)

H αγωνίστρια διανοούμενη Adamantia Pollis πέθανε στις 5 Αυγούστου 2015. Η «Addie» έζησε όλη τη ζωή της στην αγαπημένη της πόλη, την Νέα Υόρκη. Αποφοίτησε από το Λύκειο George Washington που ήταν ξακουστό για την εξαιρετική ποιότητα των σπουδών του (σ’ αυτό φοίτησαν ο τραγουδιστής, ηθοποιός και ακτιβιστής Χάρι Μπελαφόντε αλλά και ο πρώην ΥΠ.ΕΞ, των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ κά.) Σπούδασε Οικονομική Επιστήμη στο Κολέγιο Χάντερ του Πανεπιστημίου της Πόλης της Νέας Υόρκης. Απέκτησε δίπλωμα Μάστερ στην Οικονομική Επιστήμη και διδακτορικό δίπλωμα στην Πολιτική Επιστήμη από το Πανεπιστήμιο Johns Hopkins της Βαλτιμόρης.
Όπως γράφτηκε στην νεκρολογία στην εφημερίδα New Υork Times «η Addie έσπασε το καλούπι της νεαράς Ελληνοαμερικανίδας» και αφιέρωσε τον εαυτό της στον αγώνα ενάντια στις αδικίες που έβλεπε στον κόσμο. Ήταν μαχήτρια της υπόθεσης της ισότητας των φύλων.
Η ακαδημαϊκή της καριέρα ήταν ο ιδανικός τρόπος για να αποκτήσει, να ερευνήσει και να διαδώσει τις γνώσεις και να δράσει ως διδάσκουσα αλλά και ως ακτιβίστρια για την κοινωνική αλλαγή. Είχε αποκτήσει διεθνές κύρος ως αυθεντία σε ζητήματα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Σύγχρονης Ελληνικής Πολιτικής. Η αγάπη της για την διδασκαλία ήταν η κυρίαρχη δύναμη που την ωθούσε σε όλη τη ζωή της. Καθ’ όλη την διάρκεια της δημιουργικής θητείας ως καθηγήτρια στο Κολέγιο Hunter και στη Σχολή Μεταπτυχιακών Σπουδών στη New School for Social Research απ’ όπου συνταξιοδοτήθηκε ως Ομότιμη Καθηγήτρια έπαιξε επάξια το ρόλο του μέντορα για πολλούς/ές φοιτητές/τριες και πήρε μέρος σε πολλές συνεργατικές-συλλογικές επιστημονικές έρευνες τόσο μαζί τους όσο και με άλλους/ες ερευνητές/τριες.

Μια σημαντική συνεισφορά της στη διεθνή πάλη εναντίον της στρατιωτικής δικτατορίας 1967-1974 ήταν η επιμέλεια της εβδομαδιαίας ραδιοφωνικής εκπομπής «Η ελεύθερη φωνή της Ελλάδας» στον προοδευτικό σταθμό WEVD της Νέας Υόρκης που είχε ιδρυθεί το 1927 από το Σοσιαλιστικό Κόμμα της Αμερικής
Από το εκτεταμένο έργο της στα ελληνικά έχει εκδοθεί μονάχα το βιβλίο Κράτος, δίκαιο και ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα (Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών, 1988), καθώς το άρθρο της «Επέμβαση των ΗΠΑ στα ελληνικά εργατικά σωματεία, 1947-1950» στο συλλογικό τόμο Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950: Ένα έθνος σε κρίση (Θεμέλιο, 1984).

Ενδεικτική βιβλιογραφία
Human Rights: New Perspectives, New Realities (co-ed Peter Schwab). Lynne Rienner, 2000.
“Greece: A Problematic Secular State”. In Dimitris Christopoulos, Legal Issues for Religious Minorities in Greece, 1999. (στα ελληνικά Νομικά ζητήματα θρησκευτικής ετερότητας στην Ελλάδα, 1999, Αθήνα: Κριτική)

“The Role of Foreign Powers in the Structuring of Ethnicity and Ethnic Conflict in Cyprus”. In Vangelis Calotychos (ed.), Cyprus and its People. Westview Press, 1998.
“Towards a New Universalism: Reconstruction and Dialogue”. Netherlands Quarterly of Human Rights (Μάρτιος ’98).
“Modernity, Civil Society and the Papandreou Legacy”. Journal of the Hellenic Diaspora 23.1 (1997).
“The Social Construction of Ethnicity and Nationality: the Case of Cyprus”. Nationalism and Ethnic Politics 2.1 (Άνοιξη 1996).
Quality of living: environmental viewpoints (to read and discuss with other concerned humans), Oklahoma City, Oklahoma, American Institute of Discussion, 1973

Το Πορτραίτο φιλοτέχνησε ο Θανάσης Τσακίρης
Δρ. ΠΜΣ «Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία»
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθήνας
http://tsakiris.snn.gr
http://tsakthan.blogspot.com

Posted in Uncategorized | Leave a comment

John Rawls (1921-2002) Θεωρία της Δικαιοσύνης

John Rawls (1921-2002) Θεωρία της Δικαιοσύνης

Ο Τζον Ρωλς ήταν ο διανοητής που πιστώνεται με την αναγέννηση της Πολιτικής Φιλοσοφίας και μάλιστα ανεπικούρητος σε μια εποχή που το κυρίαρχο ρεύμα της διανόησης την είχε επισήμως κηρύξει νεκρή.
Το 1971 δημοσίευσε το βιβλίο A Theory of Justice στο οποίο διατυπώνει μια θεωρία διανεμητικής ή κοινωνικής δικαιοσύνης . Μετά το 1971 πολλές από τις ιδέες περί δικαιοσύνης που διατυπωθήκαν από τον Ρωλς έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην αναδιαμόρφωση του πεδίου για το δημόσιο πολιτικό-φιλοσοφικό διάλογο. Το ζητούμενο ήταν να διατυπωθεί μια σειρά κριτηρίων μη ωφελιμιστικού χαρακτήρα για την δικαιοσύνη στο πλαίσιο της κοινωνίας. Ενδιαφερόταν να δείξει πώς θα πρέπει οι πόροι και τα αγαθά να μοιράζονται ακριβοδίκαια στους ανθρώπους. Μ’ αυτό το πρόβλημα και τη λύση του καταπιάστηκαν οι πολιτικοί φιλόσοφοι από αρχαιοτάτων χρόνων. Ο Ρωλς άσκησε κριτική στην ωφελιμιστική εκδοχή για την δικαιοσύνη που συνοψίζεται στη φράση ότι δικαιοσύνη είναι «η μέγιστη ευτυχία του μέγιστου αριθμού ανθρώπων». Θεωρούσε ότι η ωφελιμιστική ιδέα περί δικαιοσύνης μπορεί στην πράξη να επιφέρει ολέθρια αποτελέσματα για τα συμφέροντα ατόμων και κοινωνικών μειονοτήτων σε περίπτωση που υποταχθούν στις επιταγές του γενικότερου καλού.
Ο Ρωλς διαμορφώνει μια καθαρά υποθετική «Αρχική Θέση» των ανθρώπων, με την ίδια λογική με την οποία διετύπωσαν οι Τόμας Χόμπς, Ζαν-Ζακ Ρουσσώ και Τζον Λόκ την «Φυσική Κατάσταση» των ανθρώπων για να μιλήσουν για το «Κοινωνικό Συμβόλαιο». Στην «αρχική κατάσταση» οι άνθρωποι είναι κρυμμένοι πίσω από ένα «Πέπλο Άγνοιας». Έτσι, οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τίποτα για την κοινωνία στην οποία θα γίνουν μέλη. Δεν ξέρουν σε ποια θέση της κοινωνίας θα βρεθούν. Ούτε γνωρίζουν τι ταλέντα και τι ικανότητες θα διαθέτουν. Γίνεται, όμως, αποδεκτό ότι γνωρίζουν πως υπάρχουν ορισμένα «πρωταρχικά αγαθά»: δικαιώματα, ελευθερίες, ευκαιρίες, εισόδημα και ευημερία, σεβασμός. Αυτά τα πρωταρχικά αγαθά τους είναι χρήσιμα και οι άνθρωποι θα επιθυμούν να έχουν όσο το δυνατόν περισσότερα από αυτά. Θέτει το ερώτημα: «ποιες ηθικές αρχές θα συμφωνήσουν να ισχύσουν άνθρωποι θα έχουν άγνοια αν θα τοποθετηθούν σε πλεονεκτικές ή μειονεκτικές θέσεις στην κοινωνία;» Έτσι, απαντά στο ερώτημα διατυπώνοντας τρεις βασικές αρχές. Πρώτον, κάθε έχει ίσο δικαίωμα ακόμα και στην εκτεταμένη ελευθερία αρκεί να μην περιορίζει την ελευθερία των άλλων («αρχή της ελευθερίας»). Δεύτερον, οι κοινωνικές και οι οικονομικές ανισότητες θα πρέπει να διευθετούνται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποβαίνουν όσο είναι δυνατό περισσότερο προς όφελος των ανθρώπων που είναι σε μειονεκτική θέση και είναι οι λιγότερο προνομιούχοι («αρχή της διαφοράς»). Τρίτον, οι θέσεις και τα αξιώματα πρέπει να είναι ανοιχτές προς όλους και καθένας πρέπει να διαθέτει ακριβοδίκαια ισότητα ευκαιριών («αρχή των ίσων ευκαιριών»).

Μεγάλη συζήτηση έγινε με αφορμή την «αρχή της διαφοράς». Ο Ρωλς υποθέτει ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται στην κατάσταση του «πέπλου άγνοιας» για τις προοπτικές τους θα επιλέξουν να ζήσουν σε μια δίκαια κοινωνία στην οποία ακόμη και αυτοί που βρίσκονται στις χαμηλότερες θέσεις και στις χειρότερες συνθήκες θα διαθέτουν πόρους που θα τους επαρκούν ώστε να μπορούν να ζήσουν και να απολαύσουν μια αξιοπρεπή ζωή. Η ιδέα της ακριβοδίκαιης δικαιοσύνης υιοθετήθηκε από τους προοδευτικούς φιλελεύθερους και τους σοσιαλδημοκράτες καθώς δικαιολογούσε την κρατική παρέμβαση ως ένα βαθμό για την εξασφάλιση μέσω της φορολογίας και του προνοιακού μηχανισμού μιας σημαντικής αναδιανομής ώστε να βοηθούνται οι λιγότερο προνομιούχες κοινωνικές τάξεις και ομάδες. Αυτή η θέση δέχτηκε κριτική από άλλους φιλελεύθερους που προέκριναν την εξασφάλιση της αρχής της ελευθερίας και δευτερευόντως την αρχή της διαφοράς.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• A Theory of Justice. Cambridge, Massachusetts: Belknap Press of Harvard University Press, 1971
• Political Liberalism. The John Dewey Essays in Philosophy, 4. New York: Columbia University Press, 1993.
• The Law of Peoples: with “The Idea of Public Reason Revisited.” Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1999.
• Collected Papers. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1999. Lectures on the History of Moral Philosophy. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2000.
• Justice as Fairness: A Restatement. Cambridge, Massachusetts: Belknap Press, 2001.
• Lectures on the History of Political Philosophy. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2007.

Το Πορτραίτο φιλοτέχνησε ο Θανάσης Τσακίρης
Δρ. ΠΜΣ «Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία»
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθήνας
http://tsakiris.snn.gr
http://tsakthan.blogspot.com

Posted in Uncategorized | 2 Comments

ΕΡΙΚ ΧΟΜΠΣΜΠΑΟΥΜ (9 Ιουνίου 1917-1 Οκτωβρίου 2012): Ο ιστορικότερος ιστορικός του 20ού αιώνα

ΠΟΡΤΡΑΙΤΑ

ΕΡΙΚ ΧΟΜΠΣΜΠΑΟΥΜ (9 Ιουνίου 1917-1 Οκτωβρίου 2012): Ο ιστορικότερος ιστορικός του 20ού αιώνα

O Έρικ Χομπσμπάουμ (Eric John Ernest Hobsbawn ήταν ένας από τους πλέον καταξιωμένος ιστορικoύς της εποχής μας. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου σε Εβραϊκή οικογένεια με ρίζες στην Πολωνία και την Αυστρία. Δυο χρόνια αργότερα η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Βιέννη και μερικά χρόνια αργότερα στο Βερολίνο. Οι γονείς του πέθαναν στα χρόνια του μεσοπολέμου και τότε με την συγγενική οικογένεια που τον υιοθέτησε μαζί με την αδελφή του εγκαταστάθηκαν στο Λονδίνο. Εκεί ο Έρικ έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα στην Ιστορία από το Πανεπιστήμιο Cambridge. Στη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμου υπηρέτησε τη στρατιωτική θητεία στο Βασιλικό Σώμα Μηχανικών ως εκπαιδευτικός. Παντρεύτηκε δυο φορές και απέκτησε δυο κόρες (Τζούλια και Άντυ) και έναν γιο (Τζόσουα).

Το 1947 έγινε Λέκτορας Ιστορίας στο Birkbeck University of London και το 1959 Υφηγητής. Στη βαθμίδα του Καθηγητη βρέθηκε μεταξύ 1970 και 1982. Επίτιμος Καθηγητής του πανεπιστήμιου ανακηρύχτηκε το 1982. Το γεγονός ότι ήταν Μαρξιστής του στοίχισε την πρόσληψη ως Λέκτορα στο Πανεπιστήμιο Cambridge κα την καθυστέρηση της εκλογής του στη βαθμίδα του Καθηγητή στο Birkbeck. Γι’ αυτή αλλά και για άλλες παρόμοιες καταστάσεις μίλησε για «ήπιο Μακαρθισμό» στην Μεγάλη Βρετανία του Ψυχρού Πολέμου.

Ανάμεσα στις διάφορες πανεπιστημιακές και ακαδημαϊκές διακρίσεις του συγκαταλέγονται η πρόσληψή του ως Επισκέπτη Καθηγητή σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ (Stanford και New School for Social Research της Νέας Υόρκης) και η συμμετοχή του σε επιστημονικά ινστιτούτα (British Academy, American Academy of Arts and Science, Royal Society of Literature κ.ά.) και επιθεωρήσεις όπως η Past and Present της οποίας ήταν συνιδρυτής. Ήταν πολύγλωσσος γνωρίζοντας άπταιστα Αγγλικά, Γερμανικά, Γαλλικά, Ισπανικά και Ιταλικά. Επίσης ήξερε να διαβάζει πολύ καλά Πορτογαλικά και Καταλανικά.

Ως Μαρξιστής ιστορικός ο Χόμπσμπάουμ εστίασε την ανάλυσή του στη «δυαδική επανάσταση, δηλαδή την Γαλλική Επανάσταση και την Βρετανική Βιομηχανική Επανάσταση. Θεώρησε ότι τα αποτελέσματα και οι συνέπειες των επαναστάσεων αυτών αποτέλεσαν την κινητήρια δύναμη για την εξέλιξη του «φιλελεύθερου καπιταλισμό στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Ένα θέμα που επανέρχεται στα έργα του είναι η «κοινωνική ληστεία». Αυτό το φαινόμενο το εντάσσει στο σχετικό κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο και καταρρίπτει τη διαδεδομένη παραδοσιακή άποψη για τη ληστεία ως αυθόρμητη και απρόβλεπτη μορφής πρωτόγονη εξέγερση. Επινόησε τους όρους «μακρύς 19ος αιώνας» (από την Γαλλική Επανάσταση του 1789 ως την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914) και «σύντομος 20ό αιώνας: αιώνας των άκρων» που άρχισε με την έναρξη του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου το 1914 και τελείωσε με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και του «υπαρκτού σοσιαλισμού» το 1991. Δημοσίευσε πάμπολλα δοκίμια σε διάφορες επιστημονικές και πολιτικές επιθεωρήσεις, περιοδικά και εφημερίδες και κάθε του συνέντευξη ήταν πηγή γνώσεων για όλα τα λαϊκά στρώματα καθώς ο λόγος του ήταν καθαρότατος και απλός χωρίς να γίνεται απλουστευτικός. Τα θέματά του ποίκιλλαν: βαρβαρότητα στην νεωτερική εποχή, προβλήματα και ζητήματα του εργατικού κινήματος, η πολύπλευρη σύγκρουση μεταξύ αναρχισμού και κομμουνισμού, η παράδοση ως επινόηση, η παγκοσμιοποίηση, η δημοκρατία, η τρομοκρατία, η αυτοκρατορία κ.ά.

Ο κύκλος των μαρξιστών ιστορικών με τον οποίον εργαζόταν ο Χομπσμπάουμ περιλάμβανε μερικούς από τους σημαντικότερους Βρετανούς ιστορικούς, όπως ο Ε.Π.Τόμπσον και τον Κρίστοφερ Χιλ. Για την ιστορική μέθοδο της ομάδας έγραψε σε σχετική νεκρολογία του ο Έλληνας ιστορικός Αντώνης Λιάκος (Πανεπιστήμιο Αθήνας) : «Το κοινό χαρακτηριστικό όλων ήταν μια στροφή από τις αυστηρές οικονομικές δομές, που χαρακτήριζαν την κλασική μαρξιστική σκέψη σε μια ανάλυση η οποία βασιζόταν στην έννοια της κουλτούρας, όχι ως μεγάλου πολιτισμού, αλλά ως δημιουργικής απάντησης των ανθρώπων στους ιστορικούς παράγοντες που ορίζουν τη ζωή τους. Ο Hobsbawm αρχικά έγραψε, μέσα στο πνεύμα αυτό, για την ιστορία των εργατών στις αγγλικές πόλεις, τον καιρό της βιομηχανικής επανάστασης. Και εκεί, αντί για τις αφηρημένες δομές και τις στατιστικές, αποκατέστησε τη ζωή των ανθρώπων με σάρκα και οστά.»

Ο Έρικ Χόμπσμπάουμ δεν ασχολείτο μόνο με την Ιστορία; Είχε πολλά ενδιαφέροντα μεταξύ των οποίων η μουσική και ιδιαίτερα η Jazz. Διατηρούσε στήλη για τη μουσική στο γνωστό βρετανικό περιοδικό New Statesman με το ψευδώνυμο Frankie Newman (ο κομμουνιστής τρομπετίστας του συγκροτήματος της Billie Holiday).

Τα διάσημα βιβλία του είναι τα ακόλουθα: “The Age of Revolution, 1789-1848” (“Η εποχή των επαναστάσεων, 1789-1848”, μτφρ. Μαριέτα Οικονομοπούλου, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ.), “The Age of Capital, 1848-1875” (“Η εποχή του κεφαλαίου, 1848-1875”, μτφρ. Δημοσθένης Κούρτοβικ, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ.), “The Age of Empire, 1875-1914” (“Η εποχή των αυτοκρατοριών, 1875-1914”, μτφρ. Κωστούλα Σκλαβενίτη, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ.) και “Age of Extremes: The Short Twentieth Century 1914-1991” (“Η εποχή των άκρων: ο σύντομος 20ος αιώνας 1914-1991”, μτφρ. Βασίλης Καπετανγιάννης, εκδ. Θεμέλιο), έχει συγγράψει και τα βιβλία: “Primitive Rebels”, “Labouring Man and Worlds of Labour”, “Industry and Empire”, “Nations and Nationalism Since 1780”, “The Invention of Tradition” (“Η επινόηση της παράδοσης”, μτφρ. Θανάσης Αθανασίου, εκδ. Θεμέλιο), “The Jazz Scene” (“Η σκηνή της τζαζ”, μτφρ. Τάκης Τσήρος, εκδ. Εξάντας), “Uncommon People” (“Ξεχωριστοί άνθρωποι”, μτφρ. Παρασκευάς Ματάλας, εκδ. Θεμέλιο), “Bandits” (“Ληστές”) και “Globalisation, Democracy and Terrorism” (“Παγκοσμιοποίηση, δημοκρατία και τρομοκρατία”, μτφρ. Νίκος Κούρκουλος, εκδ. Θεμέλιο). Επίσης εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι αυτοβιογραφία του “Interesting Times: A Twentieth-century Life” (“Συναρπαστικά χρόνια: μια ζωή στον 20ο αιώνα”, μτφρ. Σταματίνα Μανδηλαρά, εκδ. Θεμέλιο).
Η τελευταία κρίση όμως του καπιταλισμού, τον καθιστά σήμερα τραγικά επίκαιρο. Κι αυτό κυρίως επειδή ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλιστικός κόσμος που αναδύθηκε στις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα ήταν αλλόκοτα παρόμοιος με αυτόν που προέβλεπε ο Μαρξ στο “Κομμουνιστικό Μανιφέστο” και τον τρόπο λειτουργίας του τον ανέλυσε με διορατικότητα: ο καπιταλισμός συνεχώς επεκτείνεται, γίνεται πιο συγκεντρωτικός, γεννάει κρίσεις και αλλοτριώνει ολοένα και περισσότερο τον άνθρωπο. Αναμφίβολα, λοιπόν, ο Μαρξ επανήλθε στο προσκήνιο και σίγουρα θα μας συνοδεύει σε όλη τη μεγάλη διαδρομή του ανθρώπου μέχρι την πραγματική χειραφέτησή του. Αυτό είχε κατά νου ο Χομπσμπάουμ όταν έδινε στην δημοσιότητα το τελευταίο βιβλίο «Πώς να αλλάξουμε τον κόσμο: Μαρξ και Μαρξισμός 1840-2011» (μτφρ. Μ. Μεζίτη, εκδ. Θεμέλιο)

Το Πορτραίτο φιλοτέχνησε ο Θανάσης Τσακίρης
Δρ. ΠΜΣ «Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία»
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθήνας
http://tsakiris.snn.gr
http://tsakthan.blogspot.com

Απόσπασμα συνέντευξη του Έρικ Χόμσμπάουμ στον Βλόντεκ Γκόλντκορν του περιοδικού L’Espresso.
(Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Athens Voice)

Θα αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένου του στρατιωτικού και του πολιτικού;
-«Εν τω μεταξύ, έχουν αρχίσει να αλλάζουν οι οικονομικοί. Οι τεράστιες ποσότητες κεφαλαίων προς επένδυση σήμερα προέρχονται από τον κρατικό τομέα και τις δημόσιες επιχειρήσεις στην Κίνα. Και έτσι, ενώ στις χώρες του παλιού καπιταλισμού χώρες η πρόκληση είναι να διατηρηθούν τα υφιστάμενα πρότυπα ευημερίας – αλλά εγώ νομίζω ότι αυτές οι χώρες βρίσκονται σε παρακμή- για τις νέες χώρες, τις αναδυόμενες αγορές, το πρόβλημα είναι πώς θα διατηρήσουν το ρυθμό ανάπτυξης χωρίς αυτό να προκαλέσει τεράστια κοινωνικά προβλήματα. Είναι σαφές, για παράδειγμα, ότι η Κίνα οικοδομεί ένα είδος καπιταλισμού, όπου η προσήλωση σε ένα κράτος πρόνοιας δυτικού τύπου είναι εντελώς απούσα, αλλά αντίθετα την υποκαθιστά η ταχύτατη είσοδος αγροτικών μαζών στον κόσμο της μισθωτής εργασίας. Πρόκειται για ένα φαινόμενο με θετικές συνέπειες. Το ερώτημα όμως παραμένει, εάν αυτός είναι ένας μηχανισμός που μπορεί να λειτουργήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα»
Όλα αυτά οδηγούν στο ερώτημα του κρατικού καπιταλισμού.

Ο καπιταλισμός, όπως τον γνωρίσαμε σήμαινε προσωπικό στοίχημα, δημιουργικότητα, ατομικότητα, εφευρετικότητα από τη μεριά των αστών. Μπορεί το κράτος να είναι το ίδιο δημιουργικό;

-Ο Economist πριν μερικές εβδομάδες ασχολήθηκε με το ζήτημα του κρατικού καπιταλισμού. Το επιχείρημά τους είναι ότι θα μπορούσε να παίξει σπουδαίο ρόλο στη δημιουργία υποδομών και σε μεγάλες επενδύσεις, αλλά λιγότερο σημαντικό στον τομέα της δημιουργικότητας. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο: δεν είναι προφανές ότι ο καπιταλισμός μπορεί να λειτουργήσει χωρίς θεσμούς όπως το κράτος Πρόνοιας. Και το κράτος Πρόνοιας κατά κανόνα το διαχειρίζεται το κράτος. Πιστεύω λοιπόν ότι ο κρατικός καπιταλισμός έχει ένα λαμπρό μέλλον».

Και η καινοτομία;
-«Η καινοτομία είναι προσανατολισμένη προς τον καταναλωτή Αλλά ο καπιταλισμός στον εικοστό πρώτο αιώνα δεν θα πρέπει αναγκαστικά να παίρνει υπόψη του τον καταναλωτή. Αφήστε που το κράτος λειτουργεί καλά όταν πρόκειται για καινοτομίες στην τεχνολογία όπλων. Και τέλος ο κρατικός καπιταλισμός δεν συνδέεται με την υποχρέωση της αέναης ανάπτυξης, και αυτό είναι ένα πλεονέκτημα. Ετσι λοιπόν, ο κρατικός καπιταλισμός σηματοδοτεί το τέλος της φιλελεύθερης οικονομίας, όπως τον ζήσαμε τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες. Αλλά είναι και η κατάληξη της ιστορικής ήττας αυτο που εγώ ονομάζω «θεολογία της ελεύθερης αγοράς», η πίστη, πραγματικά θρησκευτική, ότι η αγορά αυτορυθμίζεται, και ότι δεν χρειάζεται καμία εξωτερική παρέμβαση».

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Mayer Nathan Zald (17 Ιουνίου 1931 – 7 Αυγούστου 2012) – Από την συλλογική συμπεριφορά στην κινητοποίηση πόρων

Mayer Nathan Zald (17 Ιουνίου 1931 – 7 Αυγούστου 2012)
Ο Mayer Zald γεννήθηκε στο Ντιτρόιτ και πέθανε στην πόλη Ανν Άρμπορ από καρδιακή προσβολή. Ήταν επίτιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας, Κοινωνικής Εργασίας και Διοίκησης Επιχειρήσεωνστο Πανεπιστήμιο του Μίτσιγκαν, όπου δίδασκε από το 1977. Δίδαξε επίσης στα Πανεπιστήμια Σικάγο , Βάντερμπιλτ, Σαν Ντιέγκο και Καλιφόρνιας, προτού επιστρέψει στο Μίσιγκαν απ’ όπου πήρε τα βασικά του διπλώματα και τον τίτλο του διδάκτορα με τη διατριβή Multiple Goals and Staff Relations: A Comparative Study of Correctional Institutions for Juvenile Delinquents. Στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης απέκτησε τo μεταπτυχιακό δίπλωμα στην Κοινωνιολογία. Διετέλεσε πρόεδρος του Τομέα Συλλογικής Συμπεριφοράς και Κοινωνικών της Αμερικανικής Κοινωνιολογικής Εταιρείας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών. Για το συνολικό του έργο τιμήθηκε με το βραβείο John D.McCarthy του Κέντρου Μελέτης Κοινωνικών Κινημάτων και Κοινωνικής Αλλαγής του Πανεπιστημίου Notre Dame της Ιντιάνα. Ήταν μέλος των Συντακτικών και Επιστημονικών Επιτροπών σε επιθεωρήσεις όπως Social Problems (1964–68) Journal of Health and Social Behavior (1967–70), American Sociological Review (1979-82), Mobilization: an International Journal (1995).
To κοινό του άρθρο με τον John McCarthy «Resource Mobilization and Social Movements: A Partial Theory» στην Αμερικανική Κοινωνιολογική Επιθεώρηση (Μάιος 1977) άσκησε σημαντική επιρροή στην επιστημονική (και όχι μόνο) συζήτηση στο πεδίο της θεωρίας των κοινωνικών κινημάτων. Εξίσου σημαντικό από πλευράς επιρροής ήταν το κοινό του άρθρο με την Roberta Ash (νυν Garner) «Social Movement Organizations: Growth, Decay, and Change» στην επιθεώρηση Social Forces (1966). Με αυτό το άρθρο εισήχθη ο όρος «Κοινωνικο-κινηματική οργάνωση» δείχνοντας ένα νέο δρόμο για την έρευνα στο πεδίο των κοινωνικών κινημάτων που μέχρι τη δεκαετία του ’60 θεωρούνταν «παράλογα», «εκτροπές» και τοποθετούνταν στο πεδίο της κοινωνικής ψυχολογίας. Έτσι, από την εποχή αυτή ξεκίνησε μια νέα ερευνητική σχολή που εξέταζε τα κοινωνικά κινήματα ως ορθολογικά και ερευνούσε τους πόρους όλων των ειδών που κινητοποιούσαν οι κοινωνικο-κινηματικες οργανώσεις.
Συνολικά ο Zald έγραψε περισσότερα από 60 επιστημονικά άρθρα και επιμελήθηκε πάνω από 25 τόμους βιβλίων μεταξύ των οποίων τα πιο σημαντικά είναι τα εξής:
• Social Movements in an Organizational Society: Collected Essays (με τον John McCarthy) (1987). Σ’ αυτό το έργο που είναι επηρεασμένο από την θεωρία της κινητοποίησης πόρων τονίζεται η σημασία της οργάνωσης και της εσωτερικής και εξωτερικής σύνθεσης και αξιοποίησης τόσο των υλικών όσο και των ανθρώπινων πόρων χωρίς να χάνεται από το προσκήνιο ο παράγοντας «ιδεολογία» που τότε είχε πέσει σε δυσμένεια υπό το πρόσχημα του «τέλους ης ιδεολογίας»
• Comparative Perspectives on Social Movements (με τους Doug McAdam και John McCarthy) (1996) Στο βιβλίο αυτό τονίζεται ότι κοινωνικά κινήματα όπως ο περιβαλλοντισμός, ο φεμινισμός, ο εθνικισμός και το αντιμεταναστευτικό φιγουράρουν ως κυριαρχούν στο σύγχρονο κόσμο, κι έτσι δίνεται βάρος στην συγκριτική έρευνα των κοινωνικών κινημάτων εστιάζοντας στο ρόλο της ιδεολογίας και των πεποιθήσεων, στους μηχανισμούς κινητοποίησης καθώς και στους τρόπους με τους οποίους η Πολιτική διαμορφώνει την ανάπτυξη και τα αποτελέσματα των κοινωνικών κινημάτων.
• Social Movements and the Transformation of American Health Care (με τις Jane Banaszak-Holl και Sandra Levitsky) (2010). Είναι η πρώτη συλλογή κειμένων που εξετάζουν τη δυναμική της αλλαγής στους θεσμούς υγείας μέσα από τους φακούς της σύγχρονης θεωρίας και έρευνας στη συλλογική δράση.

Θανάσης Τσακίρης

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές: 100 χρόνια έρωτες και δαιμόνια στην εποχή της ρεαλιστικής μαγείας

imagesΓκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές: 100 χρόνια έρωτες και δαιμόνια στην εποχή της ρεαλιστικής μαγείας

Μια είδηση της βρετανικής εφημερίδας Guardian που αλίευσα από το twitter έλεγε ότι ο αδελφός του μεγάλου Λατινοαμερικανού λογοτέχνη Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές δήλωσε πως ο Νομπελίστας δεν μπορεί πια να γράψει γιατί πάσχει από γεροντική άνοια. Μερικές φορές τέτοιες ειδήσεις είναι πιο λυπητερές ακόμα και από την είδηση του θανάτου ενός προσώπου, όσο η επιστήμη δεν έχει ακόμη τα μέσα να μετριάζει τέτοιες καταστάσεις.

Ποιος είναι ο Μαρκές; Είναι διηγηματογράφος, σεναριογράφος και μυθιστοριογράφος και δημοσιογράφος. Καλύπτει μια μεγάλη γκάμα ενδιαφερόντων ενός «καθολικού συγγραφέα». Στη Λατινικη Αμερική όλοι τον αποκαλούν Γκαμπο. Γεννήθηκε την 6η Μαρτίου 1927 στην Aracataca της Κολομβίας που στα μυθιστορήματά του ονομάζεται Μακόντο. Οι γονείς του –που αντιμετώπιζαν την άρνηση της γιαγιάς του για το γάμο λόγω των συντηρητικών πολιτικών θέσεων του γαμπρού- τον άφηναν στους παππούδες απ’ τη μεριά της μητέρας για να τον ανατρέφουν όσο θα έλειπαν για δουλειές. Ο παππούς ήταν στρατιώτης και ήρωας του φιλελευθέρου κινήματος και του ενστάλλαξε την ιδεολογία της κοινωνικής δικαιοσύνης και του δίδαξε τη βαρύτητα της αξίας της ανθρώπινης ζωής. Ο πατέρας του ήταν φαρμακοποιός και πέθανε όταν ο Γκαμπριέλ ήταν 9 χρονών.

Το 1967 έγραψε το πιο διάσημο βιβλίο του που έχουμε μέσες άκρες όλοι μας διαβάσει, τα «Εκατό Χρόνια Μοναξιάς». Είναι κατ’ εξοχήν εκπρόσωπος του Λατινοαμερικανικού «μαγικού ρεαλισμού», δηλαδή της ανάμιξης στοιχείων του φανταστικού και του πραγματικού κατά τέτοιο τρόπο που να έχει υψηλό βαθμό πειστικότητας. Διηγείται την ιστορία εφτά γενεών μιας οικογένειας σε ένα φανταστικό χωριό της Κολομβίας. Ξεκινά με την ιστορία μιας οικογένειας που δεν μπορεί να φροντίσει τον «αλαφροΐσκιωτο» παππού της. Το βιβλίο πούλησε πάνω από 30 εκατομμύρια αντίτυπα και μεταφράστηκε σε 37 γλώσσες.

Το 1982 έλαβε τα Βραβείο Νόμπελ. Το δεύτερο πολυδιαβασμένο έργ9ο του είναι ο «Έρωτας στα Χρόνια της Χολέρας» που ουσιαστικά είναι η ιστορία του γάμου των γονιών του δοσμένη με σαρκασμό και χιούμορ για να δείξε τον αγώνα του πατέρα του να πείσει τον κατά τα άλλα φιλελεύθερο συνταγματάρχη και κυρίως της μητέρας της να συναινέσουν επιτέλους στο γάμο δυο ανθρώπων που αγαπιόντουσαν παράφορα. Βέβαια, τους μεταφέρει στην βαθιά τρίτη ηλικία ρίχνοντας μια μαγική-ρεαλιστική πινελιά.

Στο «Φθινόπωρο του Πατριάρχη» περιγράφει την προσωπικότητα ενός λατινοαμερικανού δικτάτορα που ουσιαστικά ήταν ο Μάρκο Περέζ Χιμένεθ της Βενεζουέλας που ταίριαζε και στο προφίλ του δικτάτορα της Χιλής Αουγκουστο Πινοσέτ.

Στο «Χρονικό ενός Προαναγγελθέντος Θανάτου» γράφει και ως μυθιστοριογράφος και ως ερευνητής-δημοσιογράφος που εξερευνά το θάνατο ενός παιδικού του φίλου το 1951 και αποκαλύπτει τη δολοφονία. Εδώ κάνει τη μεγάλη ανατροπή και η αφήγηση της ιστορίας αρχίζει από το τέλος. Το μυθιστόρημα έγινε κινηματογραφική ταινία το 1985 από τον Ιταλό σκηνοθέτη Φρατζέσκο Ρόσι.

Κατάλογος των έργων του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρές:

La hojarasca (Τα νεκρά φύλλα, 1955)

El coronel no tiene quien le escriba (Ο Συνταγματάρχης δεν έχει κανέναν να του γράψει, 1961)

La mala hora (Η κακιά ώρα, 1962)

Los funerales de la Mamá Grande (Η κηδεία της Μεγάλης Μάμα, 1962)

Cien años de soledad (Εκατό χρόνια μοναξιάς, 1967) ― ελλην.μετάφρ.Αγγ.Βερυκοκάκη-Αρτέμη (“Νέα Σύνορα”)

El otoño del patriarca (Το φθινόπωρο του Πατριάρχη, 1975)

Crónica de una muerte anunciada (Χρονικόν ενός προαναγγελθέντος θανάτου, 1981) ― ελλην.μετάφρ.Σωτηριάδου-Μπαράχας (“Νέα Σύνορα”)

El amor en los tiempos del cólera (Ο έρωτας στα χρόνια της χολέρας, 1985) ― ελλην.μετάφρ.Σωτηριάδου-Μπαράχας (“Νέα Σύνορα”)

La aventura de Miguel Littín clandestino en Chile (Η περιπέτεια του Μιγκέλ Λιττίν, λαθραίου στη Χιλή’, 1986)

El general en su laberinto (Ο στρατηγός μες στο λαβύρινθό του, 1989)

Doce cuentos peregrinos (Δώδεκα διηγήματα περιπλανώμενα, 1992)

Del amor y otros demonios (Περί έρωτος και άλλων δαιμονίων, 1994)

Noticia de un secuestro (Η είδηση μιας απαγωγής, 1996)

Ανεμοσκορπίσματα

Ζω για να τη διηγούμαι

Οι θλιμμένες πουτάνες της ζωής μου

Θανάσης Τσακίρης

http://tsakiris.snn.gr
http://tsakthan.blogspot.com

Posted in Uncategorized | Leave a comment