Τζωρτζ Όργουελ – Με τη Νέα Γλώσσα του Μεγάλου Αδελφού

Eric Arthur Blair (George Orwell), 1903-1950

Ο Τζωρτζ Όργουελ γεννήθηκε στο Μοντιχάρι της Ινδίας το 1903, γιος κατώτερου διοικητικού υπαλλήλου. Η οικογένειά του επέστρεψε στην Αγγλία το 1911. Από το 1917 ως το 1921 σπούδασε υπότροφος στο Ήτον, όπου πρωτοδημοσίευσε κείμενά του σε περιοδικά. Το 1922 διορίστηκε αξιωματούχος στην αστυνομία της Βιρμανίας, απ’ όπου παραιτήθηκε έξι χρόνια μετά, αμφισβητώντας το ρόλο του στην αποικιακή διοίκηση, την οποία οι ντόπιοι δεν αποδέχτηκαν ποτέ. Έκτοτε έζησε για καιρό φτωχική ζωή στο Παρίσι και το Λονδίνο, αλλάζοντας περιστασιακά επαγγέλματα και συναναστρεφόμενος με περιθωριακούς. Επρόκειτο για μια συνειδητή από μέρους του απόρριψη του αστικού τρόπου ζωής, που συνοδεύτηκε από την πολιτική του ωρίμανση. Ο ίδιος χαρακτήριζε τον εαυτό του αναρχικό.
Το τελευταίο του έργο, το περίφημο 1984, είναι για τους περισσότερους το πιο σημαντικό βιβλίο του συγγραφέα και πολιτικού στοχαστή ¨Οργουελ. Με τη δράση τοποθετημένη στο μελλοντικό τότε έτος 1984, σκιαγραφεί αριστουργηματικά όσο και εφιαλτικά το ολοκληρωτικό αστυνομικό κράτος όπου τα πάντα εξελίσσονται υπό την παρακολούθηση του «Μεγάλου Αδελφού». Κατ’ αρχήν, μια σημαντική διαπίστωση του Όργουελ ήταν ότι σε μια «ολοκληρωτική μονοκομματική κοινωνία» του μέλλοντος, οι ηγέτες της θα χρησιμοποιούσαν μια «Νέα Γλώσσα» (“Newspeak”). Το λεξιλόγιο της «Νέας Γλώσσας» είναι μειωμένο σε σχέση με την «Παλαιά Γλώσσα», το συντακτικό και η γραμματική είναι απλοποιημένα. Ο στόχος είναι να καταστούν αδύνατες η υπονομευτική σκέψη και ρητορική. Η βασική ιδέα που ρυθμίζει τη «Νέα Γλώσσα» είναι η αφαίρεση κάθε νοηματικής απόχρωσης από τις λέξεις ώστε να απομείνουν οι απλουστευτικές διχοτομίες (ευχαρίστηση και πόνος, ευτυχία και δυστυχία, καλές σκέψεις και εγκλήματα σκέψης). Επίσης αφαιρούνται λέξεις που έχουν αντίθετο νόημα (π.χ. το «κακό» γίνεται «μη καλό»). Τελικός στόχος: όλες οι λέξεις να συμπυκνωθούν σε ένα «Ναι» προς τις προσταγές της εξουσίας του «Μεγάλου Αδελφού» που παρακολουθεί τον καθένα μέσα από μια σειρά μονόδρομων μέσων επικοινωνίας (οι γιγάντιες τηλεοθόνες στους δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους). Παρακολούθημα της «Νέας Γλώσσας» είναι η «Διπλή Γλώσσα» (δεν είναι έκφραση του συγγραφέα αλλά σχηματίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1950 με βάση το 2ο Παράρτημα του «1984» με τις Αρχές της Νέας.Γλώσσας»). Πρόκειται για σκόπιμα κατασκευασμένες λέξεις που όχι μόνο είχαν πολιτικό υπαινιγμό σε κάθε περίπτωση αλλά αποσκοπούσαν στην επιβολή μιας επιθυμητής πνευματικής και ψυχικής συμπεριφοράς στο πρόσωπο που τις χρησιμοποιεί.

Ο Όργουελ, βέβαια, δεν μπορούσε τότε, με τα δεδομένα της εποχής του (αρχή του «Ψυχρού Πολέμου») να προβλέψει ότι πολλές από τις «προφητείες» του δεν θα υλοποιούνταν σε μονοκομματικά αλλά σε πλουραλιστικά-δημοκρατικά κοινοβουλευτικά πολιτικά συστήματα. Άλλα παραδείγματα που συναντάμε στη Νέα Γλώσσα του σύγχρονου καπιταλισμό είναι οι «ευφημισμοί» (π.χ. σε Η.Π.Α και Βρετανία χρησιμοποιείται η λέξη downsizing για μια επιχείρηση που μειώνει το μέγεθός της υποδηλώνοντας τις μαζικές απολύσεις. Στην Ελλάδα του Μνημονίου μπορούμε να εντοπίσουμε πάρα πολλά παραδείγματα: το υπουργείο Δημόσιας Τάξης λέγεται υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, διαβούλευση αντί επιβολή, εθελουσία έξοδος αντί απόλυσης αλλά και δυστυχία = ευτυχία, αθώοι = ένοχοι, κακομοίρηδες= κακοποιοί κ.ο.κ. Χρησιμοποιούνται επίσης οι σκόπιμα αμφίσημες φράσεις, η συντόμευση/συγχώνευση λέξεων (π.χ. Microsoft αντί Microcomputer Software) και η μανιώδης χρήση αρκτικόλεξων (π.χ. ΚΥΣΕΑ, ΚΥΣΥΜ, ΤΕΜΠΜΕ κλπ.).

Ποιο συμπέρασμα μπορούμε να βγάλουμε από τα παραπάνω; «Αντίσταση στην ‘Νέα Γλώσσα’ σημαίνει Κατάκτηση της Ελευθερίας». Αυτό είναι που δεν κατάλαβε ο συνεπώνυμός του πρώην πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

• Οι άθλιοι του Παρισιού και του Λονδίνου. Αθήνα: Εκδ. Ασβός, 2010)
• Βιβλία εναντίον τσιγάρου (Αθήνα: Εκδ. Μεταίχμιο, 2010)
• Κάρολος Ντίκενς (Αθήνα: Εκδ. Ύψιλον, 2009)
• Η κόρη του παπά (Αθήνα: Εκδ. Κάκτος, 2005)
• Ο δρόμος προς την αποβάθρα του Γουίγκαν (Αθήνα: Εκδ. Κάκτος, 2004)
• Η παγίδα του χρήματος (Αθήνα: Εκδ. Κάκτος, 2004)
• Το λιοντάρι και ο μονόκερος: Αγγλία και σοσιαλιστικό πνεύμα (Αθήνα: Εκδ. Εξάντας, 2003)
• Η φάρμα των ζώων (Αθήνα: Εκδ. Γράμματα, 2001)
• Πεθαίνοντας στην Καταλωνία (Αθήνα: Εκδ. Κάκτος, 1979)
• Στις φάμπρικες του Γουήγκαν Πάιαρ (Αθήνα: Εκδ. Ελεύθερος Τύπος, 1979)
• 1984 Ο Μεγάλος Αδελφός (Αθήνα: Εκδ. Κάκτος, 1978)
• Οι μέρες της Μπούρμα (Αθήνα: Εκδ. Δωδώνη, 1978)

Το πορτραίτο φιλοτέχνησε ο
Θανάσης Τσακίρης
Δρ. ΠΜΣ «Πολιτική Επιστήμη και Κοινωνιολογία»
Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s